Facebooktwitterlinkedin

fotomarike[1]Er is veel te doen over de rol van toezichthouders. De roep om meer controle en toezicht gaat samen met een wantrouwen naar de toezichthouders. Een vraagstuk waar we middenin zitten. De achterban is juist daarom voor toezichthouders, die bewust nadenken over innovatie van toezicht, een thema waar je niet omheen kunt. Hoe kun je als toezichthouder borgen dat de organisatie met de wortels in de eigen omgeving staat? Hierover verzorgt Marike Kuperus op 8 oktober de workshop “achterban in beeld”.

“Een warme relatie met je achterban hebben is niet alleen een uitdaging voor nu. Die uitdaging hadden de regenten en bestuurders van vroeger ook.” Dat zegt Marike Kuperus van Kuperus & Co. Zij is ruim 20 jaar actief in het maatschappelijk middenveld en gespecialiseerd in  achterbanorganisaties zoals stichtingen en verenigingen. “Er is altijd een afstand tussen de achterban en de organisaties”. Ze haalt een gedicht aan uit 1920, waarin wordt gesproken over het vakbondslid die altijd wel iets op te merken heeft, maar vervolgens niet komt opdagen als hij mag meepraten of meewerken aan een oplossing.
De vraag voor achterbanorganisaties is hoe zij de inbreng van hun achterban in de organisatie krijgen, zonder dat het een stroperig proces is, waar maar weinigen bij betrokken zijn en zonder het zwaar te institutionaliseren, zoals bij veel formele inspraak. Schaal op met je voeten in de aarde! Het start met de juiste focus op de achterban. Wie is mijn achterban, waar zit zij, hoe bereik ik haar, waar moet ik mijn antennes uitschuiven? “Bij stichtingen zie ik vaak dat zij zich vooral richten op de financiers en daarbij lijken te vergeten dat zij een achterbanorganisatie zijn”, aldus Marike.

Terugtrekkende overheid
Daar waar decennia lang een belangrijke taak voor de overheid lag – en zij deze ook op veel fronten vervuld heeft – zien we een duidelijke verschuiving. Mede door de crisis, geeft de overheid steeds meer taken terug aan de burgers. De overheid trekt zich terug en wil dat burgers verantwoordelijkheid nemen . Marike daarover: “Hier zie ik dat de overheid wel de opdracht teruggeeft, maar niet het opdrachtgeverschap. Maar als je wilt dat de burger het zelf gaat doen, moet je hem betrekken bij hoe het gaat gebeuren en de keuzes en het stuur bij hem neerleggen”.

Het is niet alleen de overheid die een terugtrekkende beweging maakt, Burgers zijn ook zelf steeds makkelijker in staat om een initiatief op te pakken. Kijk naar het toenemend aantal initiatieven (zorgcoöperaties, broodfondsen, nieuwe stichtingen) waarbij burgers zelf de regie terugpakken. Op steeds meer plekken zien we nieuwe vormen van burgerkracht. Burgers zijn zelfredzaam geworden en maken ook goed gebruik van social media zoals bij crowdfunding.

Vereniging als oplossing?
Bij woningcorporaties, waar de laatste tijd ook in het toezicht veel is misgegaan, hoor je stemmen opgaan om terug te gaan naar de verenigingsstructuur. Of dat de oplossing is leggen we Marike voor.

“De vraag die corporaties zouden moeten stellen is Wie vind  je dat jouw eigenaar is?” zegt Marike en ze vervolgt “Voor een woningbouwvereniging zijn dat niet alleen de huidige huurders, maar ook andere partijen uit het gebied waar je in werkt. Je benut publieke middelen, je bouwt in een gemeenschap. Die gemeenschap zou je als eigenaar kunnen zien”.

Als het gaat om de achterban hoor je ook vaak dat het moeilijk is om actief participerende mensen uit je achterban te krijgen. Marike geeft aan dat het de kunst is om te zoeken naar een brede afvaardiging. En leden moeten de belangen van het collectief behartigen. Probeer te voorkomen dat leden er vooral hun eigen positie verwoorden. Hun rol is om te checken of beleid breed gedragen wordt. En om het totstandkomingsproces te toetsen. Hierbij hoeven ze niet altijd zelf met de hele achterban contact hebben.

Rol toezichthouder
Wat is de rol van de toezichthouder in het contact met de achterban? Moet een toezichthouder niet juist enkel toezichthouden op het feit dat de organisatie dit goed doet? Volgens Marike is dat laatste wel het uitgangspunt, maar enig contact kan geen kwaad. Wat achterbannen belangrijk vinden is  dat bestuurders en toezichthouders hen serieus nemen. “Heb daadwerkelijk ‘live’ belangstelling. Dan schep je een basis van vertrouwen. Je moet niet zelf als Raad van Toezicht een enquête houden, maar ook hier zicht willen hebben hoe het proces van besluitvorming tot stand is gekomen” geeft Marike aan.

Social media
Via social media laat de achterban natuurlijk van zich horen, maar hoe destilleren we de echte boodschap uit alle grof vuil dat over organisaties heen gespuugd wordt? Hoe breng je de nuance terug? Marike noemt daarvoor twee belangrijke manieren. De eerste is opvangen wat er speelt en dit vervolgens toetsen bij breed samengestelde panels of klankbordgroepen.

De tweede is te zorgen dat je de oren en ogen, die je al hebt in je achterban, goed gebruikt en bundelt.  De receptie, de telefoon, de mail, de mensen in het veld. Wat zij horen moet ook echt binnen een kanaal hebben. En uit het brede pallet aan geluiden haal je tenslotte de rode draad. Een twitterstorm over je organisatie? Haal het onderwerp er uit en neem het issue mee de organisatie in, niet de mening.

Goede voorbeelden
Zoals wel vaker is het ook hier lastig om goede voorbeelden te noemen. Organisaties die het goed doen zijn minder zichtbaar dan organisaties die het slecht doen. Net als een huisarts ziet Marike in haar praktijk vooral degene met klachten. Toch is Marike enthousiast over bijvoorbeeld de ANWB, die een breed apparaat heeft om geluiden op te vangen uit haar achterban. Op basis van die geluiden laten zij zich voeden voor standpunten en voor het beste dienstenpakket.

Een ander bijzonder voorbeeld is het Amsterdams concertgebouw. Die organisatie heeft al eeuwenlang aandeelhouders. Aandelen die soms al generaties in een familie zijn. Het zijn geen grote winstpakkers. Maar door aandelen uit te geven is er altijd een groep die zich mentaal en financieel verbonden voelt. Zo is de achterban dus intrinsiek verbonden. Een goed voorbeeld van hoe hele oude vormen van maatschappelijke instituten juist in een nieuwe context zinvolle lessen voor de toekomst zijn.

Workshop “achterban in beeld”
Op 8 oktober van 13.00 tot 17.00 uur verzorgt Marike Kuperus de workshop “achterban in beeld”. In deze workshop komen alle genoemde issues aan de orde en gaan we samen aan de slag met concepten die kunnen zorgen voor evenwicht. Er zijn (nog) geen klare antwoorden, evidence based methodieken. De achterban is echter voor toezichthouders, die bewust nadenken over innovatie van toezicht, een thema waar je niet omheen kunt. Wil jij ook je rol als toezichthouder aanscherpen? Aanmelden kan per mail naar info@toezichtmetpit.nl. Deelname kost € 145,- excl BTW. Partners van PIT ontvangen 20% korting.

Kuperus & Co
Kuperus & Co, gevestigd in Utrecht, is een organisatie die verenigingen en achterbanorganisaties adviseert. Verbinden is daarbij leidraad. Samen met nog twee collega’s heeft Marike veel kennis en ervaring over :

•Weten wat er speelt in de achterban;
•Leden, sympathisanten, vrijwilligers of bewoners actief betrekken;
•Voldoen aan eisen van goed bestuur, transparantie en kwaliteit.
Kijk voor meer informatie op www.kuperusenco.nl

Facebooktwitterlinkedin