Facebooktwitterlinkedin

Te gast bij De Rode Rik in Vught, een plek die mogelijk gemaakt is door samenwerking van diverse instanties, en erop is gericht de sociale cohesie in Vught Zuid te bevorderen.

20160129_144148Dit PIT café, georganiseerd door PIT-partners Felicitas Crutzen en Frédérique Bijl, maakte bij voorbaat nogal wat los door het thema; te abstract/groot, te vanzelfsprekend, wel/niet voor toezichthouders.
Gelukkig waren er voldoende mensen geprikkeld om samen te komen en hier verder over te praten.

Na een korte inleiding van Felicitas waarin ze haar persoonlijke band met het thema toelichtte, nam ze ons mee naar het kernthema van de dag: behoort duurzaamheid tot de core business van een organisatie. Deze middag wordt vervolgens gewijd aan het bewust worden van je eigen houding ten opzichte van duurzaamheid én die van je organisatie en je Raad van Toezicht.

IMG_2047Als eerste kwam Frédérique Bijl aan het woord, die aan de hand van een aantal steekwoorden (Huh ?! Bloemkool) ons meenam op haar eigen gedachtenpad en overwegingen. Zoals het dilemma van de zittingstijd van een toezichthouder. Die is maximaal acht jaar, terwijl een duurzaam beleid zich per definitie over een langere tijd uitstrekt. In hoeverre moet een duurzame visie dan al verankerd zijn in de organisatie? Verder zag zij een tegenstelling die uitgedrukt kan worden als ‘doe’ of ‘ben’. Ben je (intrinsiek) duurzaam, of moet je er moeite voor doen en ‘doe’ je het? Bij wie staat duurzaamheid expliciet op de (toezicht) agenda?
Voor Frédérique is persoonlijke inspiratie een belangrijke motivatie om na te denken en bewust bezig te zijn met duurzaamheid. Ter illustratie liet zij een stukje van de film Human van Yann Arthus-Bertrand zien, over de relatie van menszijn tot de natuur Dat moet je koesteren, dat raakt en is de bron van hoe je in het leven staat. De hele film kun je hier zien >> human
Ook een bezoek aan Zweden liet haar zien hoe duurzaamheid in een hele maatschappij geworteld kan zijn: de kleinste kinderen lopen vanzelf naar een afvalscheidingsplek, en in de bouwwereld is duurzaam bouwen heel vanzelfsprekend. Ook IKEA kenmerkt zich als een bedrijf dat duurzaamheid in de genen heeft: in elk bedrijfsonderdeel wordt er zeer bewust op gelet. Zij zijn dan ook niet beursgenoteerd: door de korte termijn focus op aandeelhouderswaarde zouden ze te veel zeggenschap uit handen moeten geven. Wat betekent dit dan: is aan de beurs genoteerd zijn per definitie slecht voor de langetermijnplanning?
Duurzaamheid: kenmerkt zich door een gevoel van rentmeesterschap, een gerichtheid op de lange termijn, richt zich op milieu en mens en let op daarbij geen schade aan te richten. Duurzaamheid wordt steeds vanuit waarden aangedreven. Waarden vanuit de organisatie én persoonlijke waarden. Hoe breng je als toezichthouder de waarden van de toekomst in en begin je het gesprek? Dat kan alleen als je bij jezelf blijft en je eigen DNA onderzoekt.

20160129_162630Vandaar dat tijdens een kort intermezzo we in kleine groepjes juist naar die persoonlijke waarden op zoek gingen. Heb je ze, herken je ze en kun je ze onder woorden brengen? Met associaties aan de hand van foto’s gingen we op zoek naar antwoorden op vragen als: welke aspecten van duurzaamheid vind je belangrijk in je leven, wat is er van belang in je professionele leven om je duurzaamheidswaarden te bestendigen en welke opdracht heb jij in het leven als het gaat om sustainability?20160129_162712
Bij de terugkoppeling hiervan kwam een tweedeling in duurzame thema’s: op het materiële vlak en op het sociaal vlak. Tevens een sterke nadruk op bewustwording: als het niet op je netvlies zit, wordt het niet gezien. Ook het belang van klein beginnen werd genoemd. En er werden twee richtingen gesignaleerd: enerzijds een hang naar meer, meer, meer, anderzijds een trend dat bezit niet langer status geeft en een grotere interesse in de sharing-economie.

Toezicht en de kunst van het eieren koken is de prikkelende titel van de inleiding van Cock Aquarius, bestuurder en toezichthouder in de zorg.
20160129_162638Eieren koken, daar is toch geen kunst aan? Klopt, iedereen kan een hard ei koken maar het perfecte ei, hard van buiten zacht van binnen dat vraagt oefening, ervaring en feeling. Het blijft dus noodzaak om te balanceren tussen instructies en eigen feeling, zowel bij eieren koken als bij toezicht houden. Er klinkt eenstemmig gemompel uit de zaal.
Ook bij het thema duurzaamheid weet zij de zaal te raken. Sociale duurzaamheid gaat over de zorg voor de basisbehoefte van mensen namelijk erkenning en herkenning. Een mens is een sociaal wezen, zij ontwikkelt zich met anderen en ze wil gezien worden.
Als toezichthouder kan je daarbij de volgende items als richtsnoer gebruiken: P-B-L, de P van presence; het naast iemand staan, er zijn als je er moet zijn. De B van beauty; ook aandacht voor mooie dingen en de L van love.
Volgens Cock is een raad van toezicht een raad van de toekomst. Een toekomst die complex en onzeker is. Dat kan je niet alleen aan, daar is samenwerken voor nodig. Zij waarschuwt voor voorschriften die je in het korset zetten. Zij pleit voor het behouden van je eigenheid: wees dwars en maak de olifant in de kamer benoembaar. Pak de ruimte en zie vooruit!

20160129_171128Na haar inspirerende verhaal gingen we weer in groepen bij elkaar zitten om te discussiëren over vragen als: Op welke manier is duurzaamheid een idem voor jou als professional, wat is er voor jou nodig om binnen je functie in je organisatie een duurzaamheids-DNA te ontwikkelen en welke dilemma’s kom je in de praktijk tegen als je duurzaamheid op de agenda wilt krijgen?
Dat leverde een aantal geanimeerde discussies op, waarna één groep teruggaf dat het belangrijk is je te ontwikkelen van missionaris tot ambassadeur: een duidelijk verschil in houding. Daarbij is het ook belangrijk taal te gebruiken die past bij de business-case, en niet enkel vanuit geloof te praten. Weer 20160129_171145een andere groep heeft gepraat over de driehoek passie-betaalbaarheid-kwaliteit. Hoe behoud je de balans tussen deze elementen. Bij hen kwam ook houding aan bod: laat zien wat je doet. En realiseer je dat de toekomst ook heel dichtbij is. Bij een derde groep kwamen er meer vragen dan antwoorden boven. Bij hen was de conclusie dat hoe helderder je langetermijnvisie is, hoe makkelijker het is om in het dagelijks beleid duurzame beslissingen te nemen. Zij zien ook een rol voor de toezichthouder, juist in het bepalen van de langetermijnvisie En het bewust blijven van de kernwaarde, de bestaansreden van de organisatie. Waaraan Cock Aquarius nog toevoegde: draag (als toezichthouder) eraan bij dat dingen binnen je organisatie kunnen gebeuren naar hun natuurlijke aard.
20160129_172541Als positief voorbeeld werd nog Buurtzorg genoemd, waarbij nog de aantekening werd geplaatst dat hun businessmodel ook goed in orde was, een noodzakelijke voorwaarde om voorloper op dit gebied te kunnen zijn.

Frédérique sloot de middag af door te wijzen op de natuurlijke levensloop van een organisatie. Zodra de groei gaat afnemen, kun je dat zien als een moment om na te denken of je wellicht iets kunt veranderen in je processen en/of visie, om zo weer een sprong te kunnen maken.
Als toezichthouder ben je deel van die organisatie dus je kan die levensloop ook beïnvloeden.

Er was nog genoeg om over na te praten, bij de borrel bleef het nog lang inhoudelijk én gezellig!
Vol energie en nieuwe inzichten ging ieder weer huiswaarts in de wetenschap dat jij ook als toezichthouder het verschil kan maken.

Facebooktwitterlinkedin